ADHD
Handleiding gesprek over bewegen
Hieronder vind je een aanpak en handige tips voor een persoonlijk gesprek gericht op een jongere met ADHD. Wil je verdieping? Klik dan hier voor achtergrondinformatie over sporten en bewegen met ADHD.
- …even lekker sporten kan helpen om daarna beter wiskundesommen te maken?
- …sporten hetzelfde fijne gevoel kan geven als gamen, shoppen of tv-kijken?
Start gesprek
Zullen we het samen hebben over sporten en bewegen? Wat vind jij leuk om te doen?
Als de jongere niet verder wil praten, is dat ook goed. Dan kun je bijvoorbeeld zeggen: ‘Prima, mocht je er toch een keer iets mee willen, dan weet je me te vinden.’ Ook al doe je niets, het zaadje is mogelijk wel geplant.
- In een kort gesprek kun je jongeren al bewust maken van het belang van bewegen, de voordelen ervan, welke activiteiten bij hen passen, en welke stappen ze kunnen nemen om actief te blijven.
- Jongeren kunnen snel verveeld raken als er veel informatie op hen afkomt. Houd daarom de uitleg kort en simpel en vat aan het einde het gesprek kort samen. Gebruik eventueel papier om kernwoorden, tekeningen of stappen te noteren en geef dit mee naar huis. Visuele hulpmiddelen versterken het begrip en maken het gesprek interactiever.
- De meeste gezondheidswinst valt te behalen met de stap van bijna niet bewegen naar een beetje bewegen.
Ga na wat bij de jongere al bekend is
Bewegen en sporten kunnen helpen voor jongeren met ADHD. Wat weet je al over de voordelen van bewegen?
Door te vragen wat de jongere al weet kun je hier goed op aansluiten. Dit voorkomt herhaling en helpt de interesse van de jongere vast te houden. Ook kun je zo inspelen op positieve effecten die nog niet genoemd zijn.
Deel voordelen
Zal ik wat vertellen over de voordelen van bewegen die andere jongeren met ADHD belangrijk vinden?
Gebruik de volgende toelichting:
Veel jongeren voelen zich fitter door meer te bewegen en hebben hier plezier in, dit geldt ook voor jongeren met ADHD. Voldoende bewegen kan leiden tot:
- Vermindering van ADHD symptomen: een langere aandachtsboog en extra energie kwijtraken;
- Een verbeterde motoriek;
- Beter concentreren en functioneren op school;
- Goed leren samenwerken en omgaan met leeftijdsgenoten;
- Meer zelfvertrouwen en lekkerder in je vel zitten;
- Minder angst en spanning ervaren;
- Een verbeterde conditie en sterkere spieren en botten.
Bemoedig zelfreflectie
Welke van deze voordelen spreken jou aan en waarom?
Wist-je-dat…
Ook als jongeren de voordelen van bewegen inzien, ervaren zij alsnog vaak belemmeringen rondom sport en bewegen. Probeer deze belemmeringen te achterhalen en kijk samen hoe dit ondervangen kan worden. Luister aandachtig naar de zorgen van de jongere.
Voor jongeren met ADHD kan het deelnemen aan een sportclub soms een uitdaging zijn. Dit geldt met name voor teamsporten. Ook kunnen gevoelens van schaamte of (over)bezorgdheid ervoor zorgen dat ze angstig zijn om te gaan bewegen. Daarnaast denken jongeren en hun ouders/verzorgers soms dat er geen passend sportaanbod in de buurt is of dat sporten te duur is.
Het herhalen en benoemen van de genoemde belemmeringen helpt de jongere om zich gesteund te voelen. Dit zorgt voor begrip en een gevoel van erkenning. Bijvoorbeeld: ‘Ik snap dat het spannend is om meer te gaan bewegen. We zoeken rustig naar iets wat bij jou past.’
Maak het persoonlijk
Wat zou voor jou een reden zijn om meer te gaan bewegen?
- Door jongeren zelf redenen te laten benoemen, voelen ze zich meer betrokken bij de keuze om te gaan bewegen.
- Persoonlijke wensen/verlangens/belangen die jongeren zelf noemen zijn een grotere motivatiebron om gedrag te veranderen dan rationele redenen. Probeer hier in het gesprek naar te zoeken.
- Focus op kortetermijndoelen zoals meer plezier en zelfvertrouwen. Voor veel jongeren zijn gezondheidseffecten op de lange termijn minder zichtbaar, terwijl kortetermijndoelen vaak motiverend werken.
Samenvatten
Zullen we ons gesprek samenvatten?
Sta samen kort stil bij de onderwerpen die tijdens het gesprek besproken zijn. Vraag de jongere wat hij of zij ervan vindt. Laat vooral de jongere het woord doen, hiermee kun je kijken of hij of zij de informatie begrepen heeft.
Stel de kernvraag
Denk je dat je meer wil gaan bewegen?
Nee?
Bedank de jongere voor het gesprek. Geef aan dat er altijd alsnog over bewegen gesproken kan worden in de toekomst.
Ja?
Ga dan door naar de volgende stap ‘maak samen een plan’.
Gebruik de volgende toelichting:
Naast ‘ja’ en ‘nee’, kan de jongere ook aangeven dat hij of zij wel meer wil gaan bewegen, maar daar nu nog niet aan toe is. Maak dan samen een vervolgafspraak op een later moment. Probeer de jongere hierbij een intentie te laten formuleren met een ‘als-dan’ plan: ‘als de toetsweek voorbij is, dan kom ik terug om verder te praten’. Zegt de jongere ‘ja, maar’, luister dan goed naar de belemmeringen en probeer hier op in te spelen, eventueel in een vervolgafspraak.
Maak samen een plan
Zullen we samen tot een vervolgplan komen?
Gebruik de volgende toelichting:
Wil de jongere aan de slag met bewegen, bespreek dan samen de mogelijkheden. Geef de jongere de ruimte om eerst zelf met ideeën te komen. Als de jongere zelf niets kan bedenken kun je twee of drie opties geven die jij geschikt vindt. Laat de jongere vervolgens zelf kiezen welke vervolgactie hij of zij wil ondernemen om het gevoel van keuzevrijheid te vergroten. Denk bijvoorbeeld aan de volgende opties:
Specifiek sport- en beweegaanbod voor jongeren met ADHD
Bij deze aandoening is geen specifiek landelijk aanbod bekend, verken eventueel lokale mogelijkheden.
Algemeen sport- en beweegaanbod voor jongeren met een chronische aandoening
- Meer bewegen gedurende de dag: Met simpele aanpassingen kunnen jongeren al meer beweging in hun dag brengen. Denk aan met de fiets naar school gaan in plaats van de bus, een tussenuur gebruiken om een rondje te wandelen met vrienden, of een potje voetbal spelen op het schoolplein.
- Zoek een sportvereniging in de buurt: Op www.sport.nl vind je een overzicht van sportverenigingen in de buurt. Voor persoonlijk advies kun je contact opnemen met een buurtsportcoach.
- Doorverwijzen naar sport- en beweegaanbod: Zoek samen met de jongere naar een geschikte sport of beweegactiviteit. Een hulpmiddel zoals Sportkompas kan ondersteuning bieden bij de oriëntatie. Deze tool kan worden georganiseerd door gemeenten en scholen.
- Raadpleeg Uniek Sporten: Het platform Uniek Sporten ondersteunt jongeren met een beperking bij het vinden van sport- en beweegmogelijkheden in de buurt.
- Raadpleeg Fitkids: Fitkids is een beweegprogramma voor jongeren met een chronische ziekte, beperking of langdurige aandoening. Onder begeleiding van fysiotherapeuten werken jongeren in een veilige en leuke omgeving aan hun fitheid, zelfvertrouwen en sociale vaardigheden.
- Doorverwijzen naar een kinderfysiotherapeut: Een kinderfysiotherapeut ondersteunt bij het ontwikkelen van motorische vaardigheden en het opbouwen van belastbaarheid.
Voor jongeren die weinig bewegen of onzeker zijn over de effecten, kan het starten met een kinderfysiotherapeut een waardevolle stap zijn. Samen kunnen zij op een veilige en plezierige manier het bewegen opbouwen. Financiën kunnen een belemmering vormen om de jongere te laten sporten en bewegen. Het Jeugdfonds biedt financiële ondersteuning als het geld thuis even niet toereikend is.
Plan een vervolg
Zullen we een nieuwe afspraak plannen om verder te praten over wat jou kan helpen?
De opvolging hoeft niet per se met jou te zijn, dat kan ook met een collega, kinderfysiotherapeut, of bijvoorbeeld een buurtsportcoach.
Na de eerste afspraak kun je informatie over het belang van bewegen meegeven aan de jongere.